We organiseren om grip te krijgen
Wanneer iets niet loopt in een organisatie, zoeken we vaak naar oplossingen in de structuur. We maken afspraken, verdelen rollen en scherpen processen aan. Dat geeft overzicht en vaak ook tijdelijk rust.
Dat is op zichzelf niet verkeerd. Structuur helpt om te weten wie waarvan is, hoe besluiten worden genomen en wat mensen van elkaar mogen verwachten.
Maar wat er speelt, zit zelden op één plek.
Een vraagstuk dat zichtbaar wordt in samenwerking, kan zijn oorsprong hebben in de structuur. Wat zichtbaar wordt in gedrag, kan samenhangen met de omgeving. En wat als een inhoudelijk probleem wordt gezien, kan ergens anders zijn begonnen.
Toch zijn we gewend om vanuit één invalshoek te kijken.
Wat we uit elkaar trekken, hangt samen
In organisaties maken we onderscheid tussen de mens en de organisatie, tussen de zachte en de harde kant en tussen gedrag en structuur. Dat helpt om overzicht te houden. Maar daarmee trekken we soms uit elkaar wat in werkelijkheid met elkaar verbonden is.
Die manier van kijken sluit aan bij het systeemdenken van Peter Senge: niet alleen kijken naar afzonderlijke onderdelen, maar juist naar de samenhang en de patronen die daartussen ontstaan.
In een MT waar de samenwerking onder druk staat, kan bijvoorbeeld worden ingezet op betere communicatie of teamontwikkeling. Terwijl ondertussen de structuur is veranderd, rollen zijn verschoven en mensen elkaar daardoor zijn kwijtgeraakt.
Zolang die samenhang niet wordt gezien, blijft de oplossing zich richten op de plek waar het probleem zichtbaar wordt, in plaats van op wat het veroorzaakt.
Wat er gebeurt bij mensen, werkt door in de samenwerking. Wat er verandert in de structuur, beïnvloedt gedrag. En wat er vanuit de omgeving binnenkomt, kan het geheel opnieuw in beweging brengen.
Wanneer structuur het overneemt
Het wordt spannend wanneer structuur niet langer helpt, maar een doel op zich wordt.
Wanneer we blijven organiseren om grip te houden. Nieuwe afspraken maken. Rollen verder afbakenen. Processen aanscherpen. Nog een overlegstructuur toevoegen.
Die beweging is begrijpelijk. Zeker wanneer de druk oploopt en het overzicht verdwijnt. Juist dan groeit de behoefte aan houvast en controle.
Maar de werkelijkheid laat zich niet volledig vastzetten.
Als we blijven structureren zonder te onderzoeken wat er werkelijk speelt, kan schijnzekerheid ontstaan. Op papier klopt het dan misschien, terwijl mensen in de praktijk nog steeds vastlopen.
Structuur geeft grip. Tot het moment waarop diezelfde structuur de beweging gaat belemmeren.
Leiderschap vraagt om breder kijken
Het verschil ontstaat wanneer je bereid bent om niet meteen opnieuw te organiseren, maar eerst breder te kijken.
Wat gebeurt er bij mensen?
Wat speelt er in de samenwerking?
Wat doet de manier waarop het werk en de organisatie zijn ingericht?
En wat komt er vanuit de omgeving binnen?
Leiderschap vraagt op zulke momenten om het vermogen die verschillende perspectieven naast elkaar te houden. Niet om alles tegelijk op te lossen, maar om te begrijpen hoe de verschillende delen elkaar beïnvloeden.
Dat vraagt soms vertraging. Niet als doel op zich, maar om te voorkomen dat je heel voortvarend een deelprobleem oplost terwijl het werkelijke vraagstuk ergens anders zit.
Niet alles hoeft vast
Structuur is nodig. Zonder afspraken, rollen en processen ontstaat geen helderheid.
Maar structuur is een middel en geen antwoord op ieder probleem.
Juist wanneer de neiging ontstaat om meer vast te zetten, kan het helpen om eerst te onderzoeken wat er werkelijk speelt. Niet alleen in de structuur, maar in het geheel van mensen, samenwerking, werk en omgeving.
We zien niet alles. En dus helpt het om eerst beter te kijken voordat we opnieuw gaan organiseren.
Hoe ik leidinggevenden help om zichtbaar te maken wat er werkelijk speelt en daarin de juiste focus te bepalen, lees je op mijn pagina Werkwijze.
Blijf op de hoogte
Schrijf je in op de nieuwsbrief en ontvang regelmatig nieuwe inzichten.

