Waar we de oorzaak zoeken
Als samenwerking onder druk komt te staan, zoeken we vaak naar oorzaken in de ander, in het team of in de structuur waarin gewerkt wordt. Daar lijkt het probleem immers zichtbaar.
Maar wat we zien, is nooit het hele verhaal.
Als leider kijk je niet neutraal naar een situatie. Leiderschap begint met beseffen dat je altijd door een bril kijkt. Gevormd door je ervaringen, overtuigingen, achtergrond en alles wat je onderweg hebt meegenomen en bent gaan zien als logisch of waar.
Die gedachte herken ik ook in het werk van David Bohm: we zijn ons lang niet altijd bewust van de manier waarop ons eigen denken bepaalt wat we waarnemen.
Die bril helpt je om de wereld te begrijpen en richting te geven. Tegelijkertijd bepaalt diezelfde bril wat je wél ziet en wat buiten beeld blijft.
Je ziet wat je kunt zien
We kunnen naar dezelfde situatie kijken en toch iets anders zien. Je emoties, gedachten, geschiedenis en waarden kleuren wat je waarneemt en welke betekenis je daaraan geeft.
Vanuit die waarneming ontstaan aannames. Over de ander, over intenties, over hoe iets bedoeld is en over wat er nodig is om een situatie op te lossen.
Die aannames voelen logisch. Voor jou kloppen ze vaak ook. Maar ongemerkt ga je jouw beeld van de werkelijkheid verwarren met de werkelijkheid zelf.
En dat beïnvloedt hoe je luistert, hoe je reageert en hoeveel ruimte je werkelijk laat voor een ander perspectief.
Wat buiten beeld blijft
In mijn werk zie ik dit regelmatig wanneer samenwerking vastloopt. Er wordt gesproken over resultaten, plannen en verantwoordelijkheden, terwijl onder de oppervlakte verschillende beelden leven over wat er werkelijk speelt, wie waarvan is en wat mensen van elkaar verwachten.
Wat zichtbaar is, is dan maar een deel.
Daaronder kunnen gedachten liggen die niet worden uitgesproken, behoeften die niet worden benoemd en gevoelens die geen plek krijgen. Die onderstroom beïnvloedt wat er boven tafel gebeurt.
Juist omdat die laag vaak onbesproken blijft, kan spanning ontstaan die iedereen voelt, maar die nergens werkelijk wordt vastgepakt.
Dan ligt een beweging naar controle voor de hand. We gaan ordenen, verklaren en oplossen vanuit het beeld dat we zelf hebben gevormd, terwijl er misschien iets anders speelt.
Waar leiderschap begint
Leiderschap begint daarom voor mij niet meteen bij sturen, oplossen of ingrijpen. Het begint bij zien.
Vanuit welke bril kijk ik eigenlijk?
Wat neem ik aan?
Wat vul ik in?
En wat blijft misschien buiten beeld?
Dat vraagt dat je bereid bent te erkennen dat jouw beeld altijd een perspectief is en nooit het geheel.
Niet om eindeloos aan jezelf te twijfelen. Wel om ruimte te maken voor wat je zelf nog niet ziet en voor wat anderen vanuit hun positie kunnen toevoegen.
We zien niet alles
Precies daar ontstaat ruimte. Om opnieuw te kijken. Om werkelijk te luisteren. En om het gesprek te voeren over wat er speelt, in plaats van alleen over wat aan de oppervlakte zichtbaar wordt.
Niet om het altijd met elkaar eens te worden. Maar om beter te begrijpen wat ieder ziet en wat gezamenlijk misschien nog buiten beeld blijft.
We zien niet alles. En juist daarom hebben we elkaar nodig om meer te kunnen zien.
Want uiteindelijk gaat het daar voor mij over. Niet over gelijk krijgen, maar over begrijpen. En dat begint niet alleen bij de ander, maar ook bij het onderzoeken van je eigen blik.
Hoe ik leidinggevenden help om zichtbaar te maken wat er werkelijk speelt en daarin focus aan te brengen, lees je op mijn pagina Werkwijze.
Blijf op de hoogte
Schrijf je in op de nieuwsbrief en ontvang regelmatig nieuwe inzichten.
