Je werkt altijd in een groter geheel
Een organisatie staat nooit op zichzelf. Ze maakt deel uit van een omgeving die continu in beweging is. Wat er buiten gebeurt, werkt altijd door naar binnen.
De samenleving bepaalt daarmee voor een belangrijk deel het speelveld. Behoeften veranderen, verwachtingen verschuiven en nieuwe ontwikkelingen dienen zich aan. Organisaties bewegen daarin mee, bewust of onbewust.
Daarbij spelen verschillende lagen tegelijk. De directe omgeving van stakeholders, partners en opdrachtgevers én de bredere maatschappelijke context waarin de organisatie functioneert. Die werelden lopen door elkaar heen en beïnvloeden elkaar voortdurend.
En iedereen kijkt vanuit zijn eigen positie, met eigen belangen, verwachtingen en ervaringen. Wat voor de één logisch is, kan voor een ander iets heel anders betekenen. Vooral wanneer belangen botsen of keuzes moeten worden gemaakt, worden die verschillen zichtbaar.
Wanneer de omgeving sneller beweegt
Zolang de omgeving relatief stabiel is, blijft het overzicht meestal behouden. Afspraken werken, rollen zijn duidelijk en verwachtingen sluiten redelijk op elkaar aan. De organisatie kan doen waarvoor zij bedoeld is.
Maar wanneer de omgeving sneller verandert, neemt de druk toe. Vraagstukken worden complexer en minder voorspelbaar. Wat gisteren werkte, hoeft morgen niet meer voldoende te zijn.
Juist dan ontstaat gemakkelijk het gevoel dat de organisatie achter de feiten aanloopt. Mensen gaan harder werken, besluitvorming wordt aangescherpt en er komt meer aandacht voor structuur en beheersing.
Dat is begrijpelijk. We proberen grip te krijgen op iets wat beweegt.
Niet alles laat zich vastzetten
Niet ieder vraagstuk is hetzelfde. Sommige situaties zijn overzichtelijk en goed te sturen. Andere vragen om onderzoek, afstemming en tijd. En soms is het antwoord er eenvoudigweg nog niet.
Dat onderscheid sluit aan bij het Cynefin Framework van Dave Snowden, dat helpt om te herkennen met welk type vraagstuk je te maken hebt en welke manier van handelen daarbij past.
Het wordt spannend wanneer we zulke complexe situaties behandelen alsof ze volledig voorspelbaar zijn. Wanneer we blijven zoeken naar zekerheid waar die nog niet bestaat en alles willen vastleggen voordat we bewegen.
Dan kan steeds meer energie gaan zitten in het organiseren van controle, terwijl de werkelijkheid ondertussen verder verandert.
Hoe harder we proberen de werkelijkheid vast te zetten, hoe groter de kans dat we de aansluiting ermee verliezen.
Dat betekent niet dat structuur of controle verkeerd zijn. Wel dat ze niet op ieder vraagstuk hetzelfde antwoord kunnen geven.
Leiderschap in een veranderende omgeving
Leiderschap vraagt dan om iets anders dan alleen sturen en beheersen. Het vraagt om koers houden terwijl niet alles vooraf bekend is.
Dat betekent signalen uit de omgeving serieus nemen. Verschillende perspectieven bij elkaar brengen. Onderzoeken voordat je conclusies trekt. En soms handelen terwijl je nog niet precies weet wat daarvan de uitkomst zal zijn.
Daar zit onzekerheid in. Maar ook ruimte.
Niet door alles los te laten, maar door onderscheid te maken tussen wat je wél kunt organiseren en wat zich pas gaandeweg laat begrijpen.
Dat vraagt vertrouwen: in jezelf, in de mensen om je heen en in het vermogen om onderweg te blijven waarnemen en bijsturen.
Binnen en buiten horen bij elkaar
Je organisatie staat nooit op zichzelf. Wat buiten gebeurt, komt naar binnen. En wat binnen gebeurt, bepaalt mede hoe je op die buitenwereld kunt reageren.
Daarom helpt het om niet alleen naar de organisatie zelf te kijken, maar ook naar het grotere geheel waarvan zij deel uitmaakt.
We zien niet alles. Zeker niet wanneer de wereld om ons heen voortdurend beweegt.
De kunst is dan niet om volledige controle te krijgen, maar om te blijven zien wat er verandert, te begrijpen wat dat binnen de organisatie teweegbrengt en van daaruit bewust te bewegen.
Hoe ik leidinggevenden help om zichtbaar te maken wat er werkelijk speelt en daarin focus aan te brengen, lees je op mijn pagina Werkwijze.
Blijf op de hoogte
Schrijf je in op de nieuwsbrief en ontvang regelmatig nieuwe inzichten.
