Wat zichtbaar is, is zelden het hele verhaal.
Samenwerking kan aan de buitenkant prima lijken te verlopen, terwijl je toch voelt dat er iets niet klopt. Er zijn afspraken, rollen en doelen. En toch schuurt er iets.
Het loopt nog. Maar het klopt niet meer.
Dat heeft vaak te maken met hoe we kijken. We kijken vanuit onze eigen positie naar wat er gebeurt, terwijl er in werkelijkheid meerdere perspectieven tegelijk meespelen.
Wat zichtbaar is, is daarmee zelden het hele verhaal.
De neiging om te versimpelen
Op het moment dat het begint te schuren, zie je vaak hetzelfde gebeuren. We gaan duiden, verklaren en zoeken naar oorzaken.
Dat geeft houvast. Tegelijkertijd versmalt het gemakkelijk ons zicht.
We zien gedrag en noemen het een gedragsprobleem. We zien onduidelijkheid en maken nieuwe afspraken. We zien spanning en proberen de samenwerking te verbeteren.
Maar wat er speelt, is zelden eenduidig. Wat zichtbaar wordt op één plek, kan samenhangen met iets wat ergens anders gebeurt.
Meerdere werkelijkheden tegelijk
In de praktijk kijk ik daarom vanuit verschillende perspectieven naar wat er speelt:
Die perspectieven bestaan niet los van elkaar. Ze beïnvloeden elkaar voortdurend.
Een verandering in de organisatie kan iets doen met mensen. Wat mensen ervaren, beïnvloedt de samenwerking. En ontwikkelingen buiten de organisatie kunnen de druk op het hele systeem vergroten.
Wat zichtbaar wordt aan de oppervlakte, kan dus een uitdrukking zijn van iets wat ergens anders speelt.
Een andere manier van kijken
De vijf lenzen die ik daarbij gebruik, zijn voor mij geen model dat je simpelweg op een organisatie toepast. Ze helpen om vanuit verschillende invalshoeken te onderzoeken wat er werkelijk speelt.
Niet meteen verklaren, maar eerst waarnemen. Niet één perspectief tot waarheid maken, maar verschillende perspectieven naast elkaar kunnen laten bestaan.
De vijfde lens is daarbij misschien wel de belangrijkste: de common ground. De plek waar verschillende perspectieven elkaar kunnen ontmoeten en waar zichtbaar kan worden wat gezamenlijk nodig is.
Wat vraagt dat in de praktijk
Dat vraagt soms vertraging.
Niet om langer over een probleem te praten dan nodig is, maar om niet te snel met een oplossing te komen voor iets wat je nog onvoldoende begrijpt.
Wat gebeurt hier eigenlijk?
Wat zien verschillende mensen?
Wat wordt niet uitgesproken?
Wat speelt er misschien op een andere plek dan waar het probleem zichtbaar wordt?
Door die perspectieven bij elkaar te brengen ontstaat een vollediger beeld. En vanuit dat beeld kan ook duidelijker worden waar de focus moet liggen.
Mijn rol daarin
Dat is ook mijn rol wanneer ik naast een leidinggevende of team sta als samenwerking begint te schuren. Ik kijk mee vanuit verschillende perspectieven, luister naar wat wordt gezegd én naar wat daaronder meespeelt, en help zichtbaar en bespreekbaar te maken wat gemakkelijk buiten beeld blijft.
Niet om het antwoord over te nemen. Wel om samen beter te kunnen zien wat er werkelijk speelt.
We zien niet alles. En juist daarom hebben we elkaar nodig om meer te kunnen zien.
Hoe ik dat doe in mijn werk met leidinggevenden en teams, lees je op mijn pagina Werkwijze.
Blijf op de hoogte
Schrijf je in op de nieuwsbrief en ontvang regelmatig nieuwe inzichten.
